Từ điển thuật ngữ du lịch tiếng Việt
Chuyên mục
Tên địa danh, mỗi tên một câu chuyện có nguồn
Những tên đi du lịch ai cũng đọc, ít ai biết từ đâu ra. Bảng dưới xếp theo vần, ghi điều nguồn nói và chỗ nguồn còn tranh luận. Bài sâu kể lại tám tên, kèm các giả thuyết song song.
Giải nghĩa tên khác kể chuyện về tên
Một tên địa danh có thể được giải thích theo ba kiểu nguồn: truyền thuyết dân gian, phỏng âm từ một ngôn ngữ khác, và văn bản hành chính ghi ngày đặt tên. Ba kiểu này hay đứng cạnh nhau, đôi khi mâu thuẫn. Truyện rồng đáp xuống vịnh rất cũ, nhưng chữ Hạ Long trên bản đồ thì mới; tên Đà Lạt có tới ba cách giải.
Từ Điển Du Lịch ghi lại điều mỗi nguồn nói và gọi đúng tên của nó: “truyền thuyết”, “giả thuyết”, “văn bản ghi”. Trang không chọn hộ người đọc một giả thuyết khi nguồn còn tranh luận.
Bảng tên địa danh A–Z
| Tên | Giải nghĩa theo nguồn | Ghi chú, ví dụ dùng |
|---|---|---|
| Bái Tử Long | Trong truyền thuyết vịnh Hạ Long, nơi đàn Rồng Con đáp xuống | Cùng truyền thuyết với Hạ Long, Bạch Long Vĩ |
| Bạch Long Vĩ | Trong cùng truyền thuyết, nơi đuôi rồng | “Bạch Long Vĩ: đuôi rồng trắng.” |
| Đà Lạt | Giả thuyết được nhiều nhà nghiên cứu đồng tình: từ “Đạ Lạch”, suối hay nước của người Lạch | Hai giả thuyết khác: câu Latin, chữ “Đa Lạc” |
| Đà Nẵng | Một số ý kiến cho là phỏng âm tiếng Chăm “da nak”, cửa sông lớn | Có giả thuyết “daknan” (nước lớn), “danang” tiếng Raglai (nguồn sông) |
| Đại La | Tên thành do Cao Biền đặt năm 866, nơi sau thành Thăng Long | “Lý Thái Tổ dời đô về thành Đại La.” |
| Đông Kinh | Tên Lê Lợi đặt năm 1428 cho kinh thành; gốc của tên Tonkin người phương Tây dùng | “Tonkin là cách gọi miền Bắc của người phương Tây.” |
| Faifo | Tên người phương Tây gọi Hội An | Giả thuyết: từ “Hội An phố” hoặc “Hoài Phố” |
| Hà Nội | Tên có từ năm 1831, khi vua Minh Mạng lập tỉnh Hà Nội | Thành phố Hà Nội ra đời năm 1888, theo Tuổi Trẻ |
| Hạ Long | Rồng đáp xuống; truyền thuyết Rồng Mẹ giúp người Việt đánh giặc | Tên xuất hiện trong thư tịch, bản đồ hàng hải Pháp cuối thế kỷ XIX |
| Hội An | Tên đã có lâu, lần đầu được ghi trong Thiên Nam tứ chí lộ đồ | “Hội An phố, Hội An đàm, Hội An kiều.” |
| Huế | Chưa có nguồn xác định chắc thời điểm tên xuất hiện | Pierre Poivre ghi “Hué” năm 1749 |
| Nha Trang | Phỏng âm địa danh Chăm “Aia Trang”, tiếng Rađe “Ea Trang”, chỉ con sông Cái | Sớm nhất: “Nha Trang Môn” trên bản đồ thế kỷ 17 |
| Phú Xuân | Tên cũ của Huế; đổi tên chính thức thành Huế năm 1899 theo Wikipedia tiếng Anh | “Phú Xuân là kinh đô thời Nguyễn.” |
| Sa Pa | Từ tiếng Quan thoại, nghĩa là bãi cát (Hán Việt: Sa Bá) | Người Pháp viết “Chapa” |
| Thăng Long | Rồng bay lên; tên Lý Thái Tổ đặt năm 1010 | Tương truyền vua thấy rồng bay lên khi tới nơi định đô |
| Thuận Hóa | Từ hai châu Ô, Lý của Chăm Pa đổi thành Thuận, Hóa năm 1306 | Vùng đất sau thành Huế |
| Tourane | Tên người Pháp gọi Đà Nẵng (Cửa Hàn) | Cũng viết Turon |
Nguồn: Wikipedia tiếng Việt (bách khoa mở) — Vịnh Hạ Long, mục Truyền thuyết và Lịch sử tên gọi; VTC News, 09/11/2025 — Tên gọi Đà Lạt có ý nghĩa gì?; Wikipedia tiếng Anh (bách khoa mở) — Da Nang, mục Names; Wikipedia tiếng Anh (bách khoa mở) — Hanoi, mục Names; Thị trường Tài chính Tiền tệ, 09/10/2020 — dấu son 1010 năm Thăng Long – Hà Nội; Tuổi Trẻ, 25/09/2010 — Công bố bản đồ Hà Nội 1831; Wikipedia tiếng Việt (bách khoa mở) — Phố cổ Hội An, mục Tên gọi; Wikipedia tiếng Anh (bách khoa mở) — Huế, mục Etymology; Wikipedia tiếng Việt (bách khoa mở) — Nha Trang, mục Từ nguyên; Wikipedia tiếng Việt (bách khoa mở) — Sa Pa, mục Nguồn gốc · đối chiếu ngày .
Tên địa danh và tên đơn vị hành chính
Năm 2025, nhiều tên quen trong du lịch đổi vị trí trên bản đồ hành chính. Nghị quyết 202/2025/QH15 ngày 12/6/2025 sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh; Nghị quyết 203/2025/QH15 ngày 16/6/2025 kết thúc hoạt động của đơn vị hành chính cấp huyện từ ngày 01/7/2025. Theo Wikipedia tiếng Việt, Sa Pa hiện là tên một phường của tỉnh Lào Cai, Nha Trang là tên một phường của tỉnh Khánh Hòa, còn Hội An nay thuộc thành phố Đà Nẵng.
Tên địa danh không mất đi khi đơn vị hành chính thay đổi. Người ta vẫn nói “đi Sa Pa”, “tắm biển Nha Trang”. Khi viết địa chỉ, hãy dùng tên đơn vị hành chính hiện hành; khi viết về nơi đến, tên địa danh quen thuộc vẫn là cách gọi người đọc hiểu nhất.
Nguồn: Wikipedia tiếng Việt (bách khoa mở) — Sa Pa, mục Nguồn gốc; Wikipedia tiếng Việt (bách khoa mở) — Nha Trang, mục Từ nguyên; Wikipedia tiếng Việt (bách khoa mở) — Phố cổ Hội An, mục Tên gọi · đối chiếu ngày .
Bài giải nghĩa sâu
Giải nghĩa tên địa danh
Thăng Long – Hà Nội, Hạ Long, Sa Pa, Huế, Đà Nẵng, Hội An, Nha Trang, Đà Lạt: mốc, giả thuyết, nguồn. Đọc bài.
Câu hỏi thường gặp
Câu hỏi hay gặp
Tên Hạ Long có từ bao giờ?
Theo Wikipedia tiếng Việt, tên Hạ Long mới xuất hiện trong một số thư tịch và bản đồ hàng hải của Pháp từ cuối thế kỷ XIX; trước đó vùng vịnh mang nhiều tên khác.
Đà Lạt có phải viết tắt của một câu Latin?
Đó là một giả thuyết. Giả thuyết được nhiều nhà nghiên cứu đồng tình hơn là tên bắt nguồn từ “Đạ Lạch”, nghĩa là suối hay nước của người Lạch.
Sa Pa nghĩa là gì?
Theo Wikipedia tiếng Việt, tên từ tiếng Quan thoại nghĩa là bãi cát, Hán Việt là Sa Bá; người Pháp viết là Chapa.
Trang có giải nghĩa tên mọi tỉnh, thành không?
Không. Trang chỉ đưa những tên có nguồn đọc được; tên nào nguồn còn tranh luận thì ghi đủ các giả thuyết.
Liên quan
Xem tiếp
Địa danh · tên gọi
Giải nghĩa tên địa danh
Thăng Long – Hà Nội, Hạ Long, Sa Pa, Huế, Đà Nẵng, Hội An, Nha Trang, Đà Lạt: mốc thời gian, giả thuyết, nguồn.
Xem hành trình
Chuyên mục
Pháp lý du lịch
Bảng thuật ngữ pháp lý du lịch A–Z có số điều, khoản, và cách trích luật cho đúng.
Xem hành trình
Chuyên mục
Lữ hành và MICE
Bảng thuật ngữ lữ hành và MICE A–Z, kèm lối vào ba bài sâu.
Xem hành trình
Từ điển · thuật ngữ du lịch tiếng Việt
Trang chủ
Lối vào năm chuyên mục thuật ngữ và mười bài giải nghĩa sâu.
Xem hành trình
Bắt đầu
Gửi thư cho ban biên tập Từ Điển Du Lịch
Báo một mục từ sai hoặc đã cũ, hỏi về một bài, đề nghị thêm thuật ngữ, hoặc liên hệ quảng cáo. Từ Điển Du Lịch không bán dịch vụ du lịch và không chuyển thông tin của bạn cho đơn vị nào.